Accepteer cookies om deze inhoud in te laden.

Op allerlei plekken in de wereld worden eindige grondstoffen gebruikt. Dat zorgt niet alleen voor een drastische aantasting van onze directe leefomgeving, maar ook van het verdwijnen van unieke ecosystemen en zelfs hele culturen. Desondanks blijft de verwondering over het oneindige potentieel van materialen, zoals de mogelijkheid deze op steeds kleinere schaal toe te passen. Het menselijk vernuft genereert telkens nieuwe betekenissen, waarbij tevens de esthetische context blijft veranderen.

Wanneer deze materialen een vorm krijgen en tot min of meer functionele objecten transformeren, spreken wij van dingen. Design biedt het raamwerk om deze objecten als dingen te kunnen begrijpen; van het meubilair in de woning en machines in een fabriek tot de infrastructuur waarmee licht, stroom en elektromagnetische frequenties door de bodem of door de lucht worden verzonden. Maar alleen een ontwerpperspectief volstaat niet in confrontatie met de enorme hoeveelheid goederen, technologieën en infrastructuren die ons dagelijks leven bepalen. Design beschouwt het ding allereerst als een geïsoleerd object van begeerte, maar er zijn andere benaderingen en analyses nodig om recht te doen aan de fundamentele afhankelijkheid die onze relatie tot de dingen kenmerkt: op het niveau van het microscopisch kleine tot het allergrootste, zowel intiem nabij als in verhouding tot veelal onzichtbare megastructuren, als persoonlijk eigendom en als collectieve voorziening, en van verleidelijk tastbaar tot verwarrend immaterieel.

Dit spectrum aan benaderingswijzen zal zich moeten verhouden tot de kaders-  zowel institutionele, en wetenschappelijke als logistieke - die gedurende de 20ste eeuw zijn ontwikkeld om materialen en objecten te zien als vormen, symbolen, concepten, goederen, gereedschappen, artefacten en eigendommen. Het is essentieel dat er aandacht gaat naar de manier waarop de esthetische zeggingskracht van dingen en materialen verweven is met hun politieke en economische rol. En nu het immateriële van steeds groter belang wordt voor de wijze waarop de samenleving is georganiseerd, wordt het vraagstuk van de dingen nog kritischer. Terwijl design nog steeds de archetypen van creatieve productie ondervraagt, zorgen de snel opeenvolgende technologische ontwikkelingen ervoor dat ons begrip van de dingen als op zichzelf staande objecten steeds verder wordt opgerekt.

Projecten die onder deze categorie tot stand kwamen zijn onder meer:

Series on Materials

Series on Materials, een tentoonstellingsprogramma waarbinnen per keer een materiaal centraal wordt gesteld en vanuit historische, speculatieve en zintuiglijke invalshoeken benaderd. Op basis van fellowships worden de verschillende materialen onderzocht, en vervolgens wordt er een format bepaald om het onderzoek publiek te maken. Dat kan bijvoorbeeld een tentoonstelling, publicatie of film zijn. Eerdere projecten waren onder meer HOUT: De cyclische natuur van materialen, plekken en ideeën (fellow Dan Handel); PLASTIC: Promises of a Home-made Future (fellow Tal Erez) en GLAS: Voertuig van Vooruitgang (curatoren Koehorst in 't Veld).

Tijdelijk Modemuseum

Het Tijdelijk Modemuseum was een experiment dat het hele gebouw van Het Nieuwe Instituut veranderde in het eerste nationale modemuseum van Nederland. De expositie ondervroeg de mythen van vernieuwing en tijdloosheid die het modesysteem onderbouwen, en benaderde tijd zoals mode dat doet: als een veranderlijk fenomeen en een kader voor bespiegeling. Het Tijdelijk Modemuseum ging bovendien over het museum als institutioneel model, het speelde met mogelijke publieksbenaderingen en introduceerde activiteiten zoals winkelen, verkleden en maken in de expositieruimte.

New Material Award

De New Material Award is een tweejaarlijkse prijs voor innovatie op het gebied van materiaal door kunstenaars, ontwerpers en architecten en is in het leven geroepen door de Stichting Doen, Fonds Kwadraat en Het Nieuwe Instituut. De prijs functioneert op twee manieren: een jury selecteert elke twee jaar twee winnaars uit een aantal inzendingen, terwijl de website met behulp van diverse categorieën fungeert als archief en onderzoeksbron. Een selectie van de inzendingen wordt tentoongesteld tijdens de Dutch Design Week in Eindhoven en de Salone del Mobile in Milaan.

Biodesign

Biodesign, een tentoonstelling op basis van een breed scala aan projecten die levende systemen aanwenden voor vormen van creatieve productie binnen de kunst en het ontwerp, samengesteld door curator William Myers. Biodesign verbindt ontdekkingen op terreinen als geneeskunde en architectuur met de uitdagingen op het gebied van klimaatverandering, bevolkingsgroei en de uitputting van grondstoffen. Het heeft daarbij een systeem voor ogen waarin het ontwerp, de productie en het gebruik rekening houdt met de gevolgen die het voor diverse omgevingen en levensvormen heeft. De tentoonstelling stimuleerde actief onderzoek door middel van workshops, waaronder een presentatie door de bekende performance kunstenaar Stelarc.

Matter

Matter is een serie waarin verschuivingen in de verhouding tussen de ontwerppraktijk en materie centraal staan. De reeks brengt ontwerpers en andere professionals uit het veld bijeen om zich samen vormen van materialiteit in te denken waarin geen exploitatie plaatsvindt en waarin ruimte is voor niet-menselijke perspectieven. Matter draait onder meer om de vraag wat het in deze tijd van een steeds verder escalerende milieucrisis inhoudt om te ontwerpen met oog voor sociale en ecologische vraagstukken.

 

International Materials & Design Network

Het Nieuwe Instituut heeft het Internationale Materialen & Design Netwerk opgericht. Samen met internationale partners worden projecten georganiseerd die kennisuitwisseling over innovatie in materialen, design en duurzaamheid stimuleren en Nederlandse ontwerptalenten ondersteunen bij de internationalisering van hun werkpraktijk.

Finders Keepers

Het design en crafts magazine MacGuffin onthulde als samensteller van de tentoonstelling Finders Keepers het universum van de verzamelaar en toonde honderden bruiklenen uit tientallen verzamelingen, om vervolgens stil te staan bij de uiteenlopende motieven en strategieën van verzamelaars, bij het esthetisch plezier van het verzamelen en het verborgen leven van de dingen.

Designing the Surface

Oppervlakten van producten worden ontmaskerd als symbolen van schone schijn en ontkenning. Designing the Surface, een tentoonstelling over de laatste laag van producten, presenteerde een verzameling van artefacten verdeeld over vijf verzamelingen: Luster (pracht), Patina (glans), Faux (vermomming), Teflon (afstoting) en Agency (strijdbaarheid).

Speculatief Design Archief

Met een tijdelijk archief speculeerde Het Nieuwe Instituut op het belang van een archief van het Nederlandse design en digitale cultuur. Wie zal wat voor de toekomst gaan bewaren? Waarom en hoe? Samen met de bezoekers achterhaalde het archief de waarde van topstukken en verborgen schatten.

And Other Spectres

And Other Spectres is een verzameling essays, tentoonstellingen en openbare bijeenkomsten waarin wordt ingegaan op actoren die, doordat ze met het blote oog niet of nauwelijks te zien zijn, haast onopgemerkt weten door te dringen tot de invloedssfeer van zowel de ‘lichamen’ van mensen, machines en de natiestaat als tot hun protheses in de vorm van computers, de thuisomgeving en persoonlijke ruimte. Zo vormen deze indringers aanleiding voor de meest uiteenlopende (culturele) verhalen en roepen ze een variatie aan angsten op. De serie omvat o.a. de projecten Malware en Spirits in the Material World.

The Hoodie

In de tentoonstelling The Hoodie van schrijver en curator Lou Stoppard staat de hoodie als ‘verhalenverteller’ centraal, als drager van de meest uiteenlopende betekenissen.

Reading Sites

Reading Sites is een reeks schriftelijke perspectieven op het ontwerpveld in brede zin. In de serie worden ontwerpers, schrijvers en critici uitgenodigd om vanuit het uitgangspunt van manifestaties als  designweken en biënnales te reflecteren op actuele trends en ideologieën in de wereld van design. Zo komen ze hopelijk tot nieuwe narratieven die aan een alternatieve toekomst zouden kunnen bijdragen waarin niet uitbuiting, maar juist gemeenschappelijkheid de kaders van ontwerp bepaalt.

Design Dialogues

Een veelzijdige reeks dialogen met makers, ontwerpers en beschouwers over design. De discussies richten zich op het ontwerpproces van grondstof tot eindproduct en verkennen onderwerpen als esthetiek, technologie en ethiek. Speciale aandacht gaat uit naar de interactie tussen objecten en duurzaamheid als onderdeel van een cyclische benadering van het ontwerpproces. In de dialogen wordt onderzocht hoe traditionele noties als waarde en materialiteit opnieuw betekenis krijgen in een van design doordrongen cultuur, gemedieerd door digitale technologieën.

Marina Otero Verzier
Klaas Kuitenbrouwer, Katia Truijen, Marten Kuijpers, Anastasia Kubrak
k.truijen@hetnieuweinstituut.nl
Alex Walker